Bulông

Đây là cấp bền theo ISO 898-1. Số đầu nhân 100 là giới hạn bền kéo danh nghĩa (MPa), tích hai số nhân 10 là giới hạn chảy: cấp 8.8 có khoảng 800 MPa bền kéo và 640 MPa chảy. Cấp 10.9 và 12.9 bền hơn nhưng giòn hơn, nên dùng khi thiết kế yêu cầu.

Đường kính danh nghĩa là đường kính ngoài phần ren, ví dụ M12 là 12 mm, còn bước ren đo bằng dưỡng ren. Chiều dài bulông đầu lục giác tính từ mặt dưới đầu đến hết thân, không tính phần đầu. Riêng vít đầu chìm thì chiều dài tính cả đầu.

Bulông ren lửng có phần thân trơn, phù hợp khi mặt phẳng cắt của mối ghép rơi vào phần thân, giúp chịu cắt tốt hơn. Bulông ren suốt tiện khi cần siết với nhiều chiều dày kẹp khác nhau. Theo ISO 4014 là ren lửng, ISO 4017 là ren suốt.

Không nên với bulông đã siết đến vùng chảy hoặc theo phương pháp góc xoay, vì thân đã giãn dài vĩnh viễn. Bulông kết cấu cấp 10.9 mạ kẽm nhúng nóng cũng thường được quy định dùng một lần. Với mối ghép quan trọng, thay mới cả bulông, đai ốc và long đen.

Thép cấp bền cao từ khoảng 10.9 trở lên dễ bị giòn hydro sau quá trình mạ điện phân nếu không được ủ khử hydro. Hiện tượng này gây gãy đột ngột sau khi siết vài giờ đến vài ngày. Với cấp bền cao, nên ưu tiên lớp phủ kẽm lá (zinc flake) hoặc yêu cầu xử lý khử hydro.

ISO 273 quy định ba cấp lỗ thông: tinh, trung bình và thô. Với M12, lỗ tương ứng khoảng 13, 13,5 và 14,5 mm. Lỗ trung bình là lựa chọn thông dụng cho kết cấu thép, còn lỗ tinh dùng khi cần định vị chính xác.

Với lỗ ren trên thép, chiều dài ăn ren khoảng 1 lần đường kính thường đủ để bulông đứt trước khi ren lỗ bị tuột. Trên gang nên tăng lên khoảng 1,25 đến 1,5 lần, trên nhôm khoảng 2 lần đường kính. Nếu vật liệu mềm không đủ chiều sâu, có thể dùng lò xo ren (helicoil) để gia cố.

Bôi trơn làm giảm ma sát, nên cùng mô-men sẽ tạo lực kẹp lớn hơn, có thể vượt giới hạn chảy nếu dùng bảng mô-men cho ren khô. Ngược lại, bôi trơn giúp lực kẹp đều hơn giữa các bulông và chống kẹt ren khi tháo. Điều quan trọng là bảng mô-men phải khớp với điều kiện ren thực tế.